Naafcentrering of boutcentrering? Zo herkent u het verschil

Een wiel centreert op twee manieren: via het naafgat (naafgecentreerd) of via de boutgaten (boutgecentreerd). Spant u het op de balanceermachine op de verkeerde manier op, dan meet de machine een net iets ander rotatiepunt dan het wiel straks op de auto heeft. Het resultaat: een prima gebalanceerd wiel dat na montage alsnog trilt.
Waarom dit verschil de oorzaak is die niemand controleert
Twee identieke velgen, dezelfde monteur, dezelfde machine — en toch komt er maar bij één auto een klacht terug over een trillend stuur. Het verschil zit vaak niet in hóe zorgvuldig er gebalanceerd is, maar in een keuze die vooraf al vaststond: op welk punt het wiel eigenlijk centreert.
Een wiel centreert op één van twee manieren. Bij naafcentrering neemt het naafgat — het grote gat in het midden van de velg — de positionering op de naaf van de auto over. Bij boutcentrering doen de boutgaten dat werk; het naafgat ligt dan bewust wat ruimer, want die maat speelt geen rol.
Spant u het wiel op de balanceermachine op volgens de verkeerde methode, dan balanceert u om een ander middelpunt dan het wiel straks op de auto gebruikt. Het gewicht wordt vlekkeloos verdeeld — alleen rond het verkeerde punt. Balanceren lost dat dus niet op, en op de weg keert de trilling gewoon terug.
Zo herkent u het verschil, zonder gereedschap

Deze vuistregel controleert u met uw handen, zonder dat u er iets voor hoeft op te zoeken:
| Bij het losdraaien van de bouten | Type centrering |
|---|---|
| Wiel past nauw op de naaf, zakt niet | Naafgecentreerd |
| Wiel heeft wat speling, zakt iets | Boutgecentreerd |
Eenmaal vastgesteld welk type u voor zich heeft, bepaalt dat meteen welk opspanmiddel de juiste is — de twee lopen altijd gelijk op.
Het juiste opspanmiddel per type
De juiste opspanning volgt rechtstreeks uit welk type centrering het wiel heeft. Drie situaties, drie oplossingen.
| Situatie | Opspanmiddel | Waarom |
|---|---|---|
| Naafgecentreerd | Centreerhuls aan de achterzijde | Het naafgat wordt vanaf de achterkant van de plaat geperst — daar zit het nauwkeurigste vlak |
| Boutgecentreerd | Typenflens, volgens fabrieksadvies | De boutgaten bepalen het centrum, niet het naafgat |
| Geen naafgat (blinde velg) | UniLug | Er is geen gat om de as doorheen te steken |
Voor naafgecentreerde wielen is de DuoExpert de meest exacte oplossing: cilindrische centreerhulzen die de wielnaaf van de auto nabootsen, in plaats van een conus die altijd een fractie speling houdt. Veel voertuigfabrikanten schrijven deze vorm van centreren dan ook voor.
Voor boutgecentreerde wielen is WorldKit II de typenflens-oplossing: vier kleurgecodeerde flensplaten die samen 3- tot 7-gaats velgen dekken, zodat u niet per automodel een andere flens hoeft aan te schaffen.
Ook bij een boutgecentreerd wiel gebruikt u meestal nog een cone of centreerhuls, maar alleen als voorcentrering: het wiel hangt er eerst op, zodat u het niet in de lucht hoeft te houden terwijl u de flensplaat in de boutgaten zet. Zodra de flens erop zit, nemen de boutgaten het centreren over. Boutcentrering komt vooral voor bij terreinwagens en sommige bestelwagens.
Heeft de velg geen naafgat — dit komt vooral voor bij Franse personenauto's — dan is UniLug 405 de oplossing: verstelbare kruisarmen die via de boutgaten centreren en opspannen, met een meegeleverde meetmal voor de juiste instelling.
Bij lichte bedrijfswagens en trucks
Dezelfde twee centreermethodes gelden ook bij lichte bedrijfswagens en trucks — alleen valt het gewicht van een verkeerd gecentreerd wiel daar zwaarder uit, simpelweg omdat het wiel zelf zwaarder is.
Voor het bredere naafbereik van bestelwagens en lichte trucks is de QuickHub traploos instelbaar tot 171,5 mm — ruim boven de 54 tot 94 mm die de DuoExpert voor personenauto's dekt.
Wanneer het probleem niet de centreermethode is, maar vuil
Is de centrering correct gekozen en klopt de balancering nog steeds niet, dan zit de oorzaak vaak niet in de methode maar in wat ertussen zit.
Twijfelt u of uw opspanmiddelen zelf nog nauwkeurig genoeg zijn — los van welke methode u kiest? De 180°-test in het wiel trilt nog na het balanceren laat in twee minuten zien of de opspanning zelf de oorzaak is.
Passende oplossing
Bronnen
- Balanceren en trillingen verhelpen — SVOB Opleidingen & Zorgsystemen voor de banden- en wielenbranche, negende druk 2010 (ISBN 90-75252-01-3), §2.6-2.6.2
- HAWEKA productdocumentatie centreer- en spantechniek — Fabrieksdocumentatie DuoExpert, WorldKit II, UniLug 405 en QuickHub